عنوان:

سنت و مدرنيته
ريشه يابي علل ناكامي اصلاحات و نوسازي سياسي در ايران عصر قاجار

دكتر صادق زيبا كلام

اطلاعات كتاب :

تهران. نشر روزنه. چاپ پنجم: 1382. تيراژ 5000 نسخه. 515 صفحه. 3250 تومان.

امتياز هاي كتاب :

كتاب به صورت كلي: چهار ستاره از پنج ستاره
طراحي جلد: چهار ستاره
صفحه بندي، فونت، كاغذ: سه ستاره
تناسب بها با كتاب: سه و نيم ستاره
پخش كتاب: سه و نيم ستاره

فهرست مطالب :

مقدمه نويسنده
پيشگفتار: تاريخ چيست و ما به آن چگونه مي نگريم
فصل اول: ايران در آستانه قرن نوزدهم
فصل دوم: علل بقاي قاجار ها
فصل سوم: مذهب و قاجار ها
فصل چهارم: زمينه هاي پيدايش نارضايتي از قاجار ها
فصل پنجم: پيدايش فكر تغيير و ضرورت ايجاد اصلاحات
فصل ششم: اصلاحات عصر سپهسالار
فصل هفتم: اصلاحات از برون و پيدايش نهضت مشروطه
فصل هشتم: انقلاب مشروطه
فصل نهم: عدم موفقيت مشروطه
يادداشت ناشر
فهرست برخي منابع
فهرست منابع انگليسي
فهرست نام كسان
فهرست جاها
فهرست كتاب ها و روزنامه ها

متن معرفي كتاب:

اصلاحات ايراني ريشه در حكومت قاجار ها مي گيرد. زماني كه اولين بار مرحوم قائم مقام فراهاني و شاهزاده عباس ميرزا دست به كار هايي زدند. امير كبير آمد و سال هاي پيش رو تا انقلاب مشروطيت سال هاي سرنوشت سازي بودند كه هنوز تاثير شان را بر زندگي خودمان مشاهده مي كنيم.

سال هاي اخير بازار كتاب ايران شاهد حضور كتاب هايي بود كه به مسئله ي اصلاحات مي پرداختند. و در اين ميانه كار قاجار ها هم ناديده گرفته نشد، كتاب هاي مسعود بهنود، رضا علي قلي، رضا جولاني و صادق زيبا كلام جزو پر فروش ترين ها در اين مورد بودند.

صادق زيبا كلام اما قدم به كاري بزرگ تر نهاده بود كه اصلاحات و قاجار ها بخش كوچك تر آن بود. ابتدا كتاب ما چگونه ما شديم؟ به بازار كتاب ايران راه يافت و به صورت جزو پر فروش ترين ها گشت و چاپ دهم را رد نمود. سنت و مدرنيته اما با آرامش قدم به بازار كتاب نهاد و سنگين تر و حوصله ي بيشتري طلب مي كرد و البته آگاهي داشتن به تاريخ گذشته ي ما را. كتاب همچون كتاب قبلي صادق زيبا كلام چند هدف را در كنار هم پيش مي برد، اول بازگويي تاريخ در بي طرف ترين شكل ممكن. دوم تلاش براي كنار گذاشتن تعصبات ذهني و اشتباهات ذهني كه به صورتي بيمار گونه ذهن ايرانيان را پر كرده است. و بعد تلاش براي رسيدن به نگرشي علمي – جامع شناختي – در برابر واقعيت تاريخي.

اين تلاش كه با موفقيت در كتاب ما چگونه ما شديم؟ بدست آمده بود، در اين كتاب دنبال شد و به مقدمه اي بر انقلاب اسلامي رسيد كه كتابي دو جلدي بود و جلد دوم آن هيچ وقت منتشر نشد.

كتاب با مقدمه اي از نويسنده شروع مي شود، به پيشگفتار كتاب مي رسد كه به اين سوال جواب مي دهد كه تاريخ اصلا چيست و چرا بايد تاريخ خواند؟ به گمان من مهم ترين بخش كتاب است كه مي تواند يك مقاله ي كوتاه براي بحث هاي جذاب آكادميك باشد، با ده ها سوال كه پاسخ دادن به آن ها مي تواند به گسترش درك ذهني هر خواننده اي كمك كند.

بعد از پيشگفتار كتاب به جريانات عصر عباس ميرزا مي پردازد، به امير كبير مي رسد و اولين ضربه را هم به دنبال آن مي زند: شاه شهيد، ناصر الدين ميرزا را اصلاح طلب معرفي مي كند و اين نظريه را بست مي دهد. وقتي نوبت به مرحوم سپهسالار مي رسد، نويسنده تمام تلاش اش را مي كند تا تصوير هاي مخدوش عرضه شده از ايشان را – مخصوصا در مورد قرار داد رويتر – پاك كند. كتاب سپس به انقلاب مشروطه مي رسد و مهم ترين بخش آن بررسي عقايد علامه ي مشروطه، از جمله علل اعدام شيخ فضل الله نوري است. كتاب با فصلي كه علل ناكامي مشروطه – اگر بتوان مشروطه را شكست خورده خواند – بررسي مي كند، پايان مي پذيرد.

جاي يك فصل موخره كه در آن مباحثي براي بررسي بيشتر پيشنهاد شوند در اين كتاب خالي است. در عين حال، كتاب يكي از بهترين كتاب هاي تحقيقي موجود در مورد اصلاحات، تاريخ و رابطه ي سنت و مدرنيته در ايران است.

سيد مصطفي رضيئي (سودارو)